Lễ Vu Lan là ngày nào? Nguồn gốc và ý nghĩa ít người biết

Mỗi năm khi tháng 7 âm lịch đến, nhiều người lại nhắc đến Lễ Vu Lan, dịp lễ thiêng liêng gắn liền với truyền thống báo hiếu. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết lễ Vu Lan là ngày nào, vì sao ngày này lại được xem là mùa báo hiếu dành cho cha mẹ.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ lễ Vu Lan diễn ra vào ngày nào theo âm lịch, nguồn gốc của ngày lễ này và những ý nghĩa sâu sắc mà nó mang lại trong đời sống tâm linh của người Việt.

Lễ Vu Lan là ngày nào?

Lễ Vu Lan là một trong những ngày lễ quan trọng trong văn hóa Phật giáo và đời sống tâm linh của người Việt. Theo truyền thống, lễ Vu Lan được tổ chức vào ngày rằm tháng 7 âm lịch hằng năm. Đây là thời điểm con cháu thể hiện lòng biết ơn, tưởng nhớ công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ, ông bà và tổ tiên.

Ngày lễ này còn được gọi là mùa báo hiếu. Vào ngày này, các chùa thường tổ chức nhiều nghi lễ như: tụng kinh Vu Lan, cầu siêu, cài hoa hồng và thuyết giảng về đạo hiếu.

Bên cạnh việc tham dự lễ tại chùa, nhiều gia đình Việt cũng chuẩn bị mâm cơm cúng gia tiên tại nhà để tưởng nhớ ông bà tổ tiên. Đây là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, cùng nhau bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã sinh thành và nuôi dưỡng mình.

Do được tính theo lịch âm, nên ngày lễ Vu Lan sẽ thay đổi theo dương lịch mỗi năm. Tuy nhiên, ngày âm lịch vẫn luôn là 15 tháng 7 âm lịch. Nếu tính theo dương lịch thì lễ Vu Lan thường rơi vào từ giữa đến cuối tháng 8 hoặc đầu tháng 9 hàng năm. Cụ thể:

• Lễ Vu Lan năm 2026 vào thứ 5, ngày 27/8 dương lịch.
• Lễ Vu Lan năm 2027 vào thứ 2, ngày 18/8 dương lịch.
• Lễ Vu Lan năm 2028 vào chủ nhật, ngày 3/9 dương lịch.
• Lễ Vu Lan năm 2029 vào thứ 6, ngày 24/8 dương lịch.
• Lễ Vu Lan năm 2030 vào thứ 3, ngày 13/8 dương lịch.

Vì vậy, nếu muốn chuẩn bị lễ cúng hay tham gia các nghi lễ tại chùa, bạn nên theo dõi lịch âm để xác định chính xác ngày lễ Vu Lan từng năm.

Nguồn gốc của ngày lễ Vu Lan

Nguồn gốc của lễ Vu Lan bắt nguồn từ câu chuyện về ngài Mục Kiền Liên, một trong mười vị đại đệ tử của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, nổi tiếng với thần thông bậc nhất.

Sau khi tu hành đắc đạo, ngài Mục Kiền Liên đã dùng thần thông để tìm kiếm mẹ của mình là bà Thanh Đề. Tuy nhiên, điều khiến ngài đau lòng là mẹ đang phải chịu nhiều đau khổ trong cõi ngạ quỷ vì những nghiệp xấu đã gây ra khi còn sống.

Thương mẹ, ngài đã mang cơm xuống cho bà. Nhưng mỗi khi thức ăn đưa đến miệng, cơm lại hóa thành lửa khiến bà không thể ăn được.

Chứng kiến cảnh tượng ấy, ngài Mục Kiền Liên vô cùng đau xót nhưng không biết phải làm gì để cứu mẹ thoát khỏi cảnh khổ.

Sau đó, ngài đã tìm đến Đức Phật để cầu xin chỉ dạy. Đức Phật cho biết rằng nghiệp lực của chúng sinh rất nặng, một mình Mục Kiền Liên dù có thần thông cũng không thể cứu mẹ thoát khỏi khổ đau. Muốn giải cứu, cần phải nhờ đến sức mạnh của chư tăng mười phương trong ngày tự tứ, ngày kết thúc ba tháng an cư kiết hạ.

Đức Phật hướng dẫn ngài chuẩn bị lễ vật cúng dường vào ngày rằm tháng 7 âm lịch, khi chư tăng sau ba tháng tu tập có công đức thanh tịnh lớn nhất. Nhờ sự thành tâm cúng dường và công đức của chư tăng, mẹ của ngài Mục Kiền Liên đã được giải thoát khỏi kiếp ngạ quỷ và được siêu thoát.

Đây cũng chính là nguồn gốc ra đời của lễ Vu Lan Báo Hiếu, một ngày lễ mang đậm tinh thần tri ân và lòng hiếu thảo.