Chảy máu cam cần làm gì? Cách xử lý nhanh tại nhà

Chảy máu cam (hay chảy máu mũi) là tình trạng máu chảy ra từ một hoặc cả hai bên lỗ mũi. Đây là tình trạng khá thường gặp và có thể xảy ra ở cả trẻ em lẫn người lớn. Khi thấy máu chảy từ mũi, nhiều người thường lo lắng hoặc xử lý theo thói quen nhưng không phải cách nào cũng đúng. Vậy chảy máu cam cần làm gì để cầm máu nhanh? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn cách xử lý chảy máu cam đúng cách tại nhà, những điều nên tránh và dấu hiệu cần đi khám ngay để bạn chủ động xử lý khi gặp tình huống này.

Vì sao bị chảy máu cam?

Chảy máu cam có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đa số trường hợp, nguyên nhân không quá nghiêm trọng và có thể được kiểm soát sau khi xử lý đúng cách. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp.

Không khí khô hoặc sử dụng điều hòa

Khi thời tiết hanh khô hoặc ở trong phòng điều hòa trong thời gian dài, độ ẩm thấp có thể khiến niêm mạc mũi bị khô, đóng vảy và dễ nứt. Các mạch máu nhỏ trong mũi vì thế có thể bị tổn thương và gây chảy máu.

Ngoáy mũi hoặc xì mũi mạnh

Ngoáy mũi bằng tay có thể làm trầy xước niêm mạc, trong khi xì mũi quá mạnh tạo áp lực lên các mạch máu bên trong mũi. Đây là những nguyên nhân khá phổ biến, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Cảm cúm, dị ứng

Khi bị cảm cúm hoặc viêm mũi dị ứng, niêm mạc mũi có thể bị viêm và nhạy cảm hơn. Việc hắt hơi, lau hoặc xì mũi nhiều lần cũng dễ khiến các mạch máu nhỏ bị kích thích và chảy máu.

Niêm mạc mũi bị khô hoặc kích ứng

Khói bụi, khói thuốc, hóa chất, mùi nồng hoặc các tác nhân gây dị ứng có thể làm niêm mạc mũi bị kích ứng. Khi lớp niêm mạc trở nên khô và tổn thương, nguy cơ chảy máu cam cũng tăng lên.

Chấn thương nhẹ

Những va chạm vào vùng mũi, thói quen dụi mũi hoặc tác động trong khi vệ sinh mũi đều có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ và dẫn đến chảy máu.

Chảy máu cam cần làm gì để cầm máu nhanh?

Khi bất ngờ bị chảy máu cam, điều đầu tiên là giữ bình tĩnh và thực hiện đúng cách cầm máu. Dưới đây là chi tiết các bước xử lý, sơ cứu khi bị chảy máu cam.

Giữ bình tĩnh và ngồi thẳng người

Khi bị chảy máu mũi, hãy ngồi thẳng người và hơi cúi đầu về phía trước. Tư thế này giúp máu chảy ra ngoài thay vì đi xuống phía sau họng.

Trong lúc cầm máu, không nên nằm xuống hoặc ngửa đầu ra sau. Đây là thói quen nhiều người thường làm nhưng có thể khiến máu chảy xuống phía sau họng và bị nuốt vào, gây buồn nôn hoặc khó chịu.

Ngoài ra, khi bị chảy máu cam bạn nên thở bằng miệng. Việc thở bằng miệng cũng giúp ngăn máu chảy xuống họng và gây nôn.

Bóp chặt phần mềm của mũi

Đây là bước quan trọng nhất khi cần cầm máu cam tại nhà. Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt phần mềm của mũi, ngay phía dưới phần xương sống mũi. Không chỉ bóp nhẹ ở đầu mũi mà cần tạo lực ép đủ để hai bên cánh mũi áp vào nhau.

Giữ nguyên lực ép khoảng 10 – 15 phút và không nên bỏ tay ra liên tục để kiểm tra xem máu đã ngừng hay chưa. Việc thả tay quá sớm có thể làm quá trình hình thành cục máu đông bị gián đoạn và khiến máu chảy lại.

Nếu sau khoảng 10 – 15 phút máu vẫn còn chảy, tiếp tục bóp phần mềm của mũi thêm khoảng 10 – 15 phút. Nếu máu vẫn không ngừng sau khi đã ép đúng cách hoặc chảy rất nhiều, nên đi đến cơ sở y tế gần nhất để theo dõi.

Nhổ máu chảy xuống miệng

Trong quá trình chảy máu cam, một phần máu có thể chảy xuống phía sau họng và vào miệng. Khi đó, nên nhổ máu ra thay vì cố nuốt.

Nếu nuốt một lượng nhỏ máu thì không đáng lo, nhưng nếu nuốt nhiều có thể gây cảm giác buồn nôn và khó chịu. Vì vậy, hãy tiếp tục giữ đầu hơi cúi về phía trước để hạn chế máu chảy xuống họng.

Có thể chườm lạnh bên ngoài mũi

Sau khi đã thực hiện ép mũi đúng cách, bạn có thể dùng khăn mát hoặc túi chườm lạnh bọc trong khăn đặt nhẹ lên vùng mũi và má để tạo cảm giác dễ chịu.

Không nên áp đá lạnh trực tiếp lên da vì có thể gây kích ứng hoặc tổn thương da. Đồng thời, cần lưu ý rằng chườm lạnh chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế thao tác bóp ép phần mềm của mũi.

Tóm lại, khi chảy máu cam, hãy ngồi thẳng, hơi cúi đầu về phía trước và bóp chặt phần mềm của mũi liên tục trong 10 – 15 phút.

Chảy máu cam không nên làm gì?

Khi bị chảy máu cam, bên cạnh việc biết cách cầm máu, bạn cũng cần tránh một số thao tác tưởng như quen thuộc nhưng có thể khiến máu chảy nhiều hơn hoặc khó cầm hơn. Đặc biệt, không nên hoảng hốt, xử lý vội vàng hoặc tác động mạnh vào vùng mũi ngay sau khi máu vừa ngừng.

Không ngửa đầu ra sau

Ngửa đầu ra sau là thói quen khá phổ biến khi bị chảy máu cam. Tư thế này không giúp máu ngừng chảy mà có thể khiến máu chảy ngược xuống phía sau họng và bị nuốt vào.

Nếu nuốt một lượng lớn máu, người bệnh có thể cảm thấy buồn nôn, khó chịu hoặc nôn ói. Thay vào đó, hãy ngồi thẳng và hơi cúi đầu về phía trước, sau đó thực hiện ép phần mềm của mũi để cầm máu.

Không nằm ngay khi đang chảy máu

Khi đang bị chảy máu mũi, không nên nằm xuống ngay, đặc biệt là nằm ngửa. Tư thế này có thể khiến máu chảy về phía sau họng và khó theo dõi lượng máu đang chảy.

Bạn nên ngồi thẳng, hơi cúi đầu về phía trước và giữ bình tĩnh trong suốt quá trình xử lý. Tư thế này cũng giúp dễ nhận biết tình trạng chảy máu có giảm hay không.

Không ngoáy hoặc xì mũi mạnh

Sau khi máu vừa ngừng, niêm mạc mũi vẫn còn nhạy cảm và vị trí chảy máu chưa hoàn toàn ổn định. Vì vậy, không nên ngoáy mũi, dụi mũi hoặc xì mũi quá mạnh.

Những hành động này có thể làm tổn thương niêm mạc, khiến cục máu đông bị bong ra và máu chảy trở lại. Nếu cần hắt hơi, nên cố gắng thực hiện nhẹ nhàng và tránh tạo áp lực mạnh lên mũi.

Không nhét giấy hoặc bông quá sâu vào mũi

Một số người có thói quen vo giấy hoặc dùng bông nhét sâu vào lỗ mũi để thấm máu. Cách này có thể gây kích ứng, làm trầy xước niêm mạc hoặc khiến máu chảy lại khi lấy giấy và bông ra.

Do đó, không nên tự ý nhét giấy, bông hoặc vật dụng khác quá sâu vào mũi. Nếu cần sử dụng vật liệu cầm máu chuyên dụng, nên thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Khi nào chảy máu cam cần đi khám?

Phần lớn trường hợp chảy máu cam nhẹ có thể được xử lý tại nhà. Tuy nhiên, nếu máu chảy nhiều, kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, bạn không nên chủ quan. Việc thăm khám kịp thời giúp xác định nguyên nhân và hạn chế những biến chứng có thể xảy ra.

Chảy máu kéo dài hoặc không cầm được

Nếu đã ép phần mềm của mũi đúng cách nhưng máu vẫn tiếp tục chảy sau khoảng 20 phút, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra và xử lý. Đặc biệt, cần đi khám sớm nếu lượng máu chảy nhiều, chảy liên tục hoặc tình trạng khó cầm máu xảy ra nhiều lần.

Không nên tiếp tục tự xử lý tại nhà quá lâu khi máu không có dấu hiệu giảm, bởi chảy máu kéo dài có thể dẫn đến mất máu và cần được can thiệp y tế.

Chảy máu cam sau chấn thương

Chảy máu cam xuất hiện sau khi bị va đập mạnh vào mũi hoặc vùng đầu cũng là trường hợp cần được lưu ý. Nếu ngoài chảy máu còn có đau nhiều, sưng, bầm tím hoặc mũi bị biến dạng, bạn nên đi khám để kiểm tra khả năng tổn thương vùng mũi.

Đặc biệt, nếu chấn thương vùng đầu kèm theo đau đầu dữ dội, nôn ói, lơ mơ hoặc mất ý thức, cần được cấp cứu ngay.

Có dấu hiệu bất thường hoặc mất máu

Nếu chảy máu cam đi kèm các biểu hiện như chóng mặt, yếu người, khó thở, da tái, vã mồ hôi, choáng hoặc ngất, cần nhanh chóng đi đến cơ sở y tế gần nhất.

Trường hợp máu chảy nhiều xuống phía sau họng cũng cần được chú ý, đặc biệt nếu người bệnh khó thở, liên tục nuốt hoặc nôn ra máu. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy tình trạng chảy máu cần được đánh giá trực tiếp.

Chảy máu cam tái diễn nhiều lần

Nếu bạn thường xuyên bị chảy máu cam mà không xác định được nguyên nhân, không nên chỉ xử lý tại nhà. Chảy máu mũi tái diễn nhiều lần có thể liên quan đến tình trạng niêm mạc mũi, các yếu tố môi trường, thuốc đang sử dụng hoặc một số vấn đề sức khỏe khác.

Bác sĩ có thể kiểm tra bên trong mũi và đánh giá thêm các yếu tố liên quan để tìm nguyên nhân. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp có hướng điều trị và phòng ngừa phù hợp, thay vì chỉ tập trung vào việc cầm máu mỗi khi triệu chứng xuất hiện.

Cách phòng ngừa chảy máu mũi

Chảy máu mũi có thể xuất hiện bất ngờ, nhưng bạn hoàn toàn có thể giảm nguy cơ gặp phải tình trạng này bằng một số thói quen đơn giản hằng ngày.

Giữ độ ẩm phù hợp trong phòng

Không khí quá khô, đặc biệt khi thời tiết hanh lạnh hoặc sử dụng điều hòa thường xuyên, có thể khiến niêm mạc mũi bị khô và dễ tổn thương. Vì vậy, nên duy trì độ ẩm phù hợp trong phòng, nhất là phòng ngủ.

Nếu sử dụng máy điều hòa trong thời gian dài, có thể cân nhắc dùng máy tạo ẩm và vệ sinh thiết bị thường xuyên để hạn chế bụi bẩn, nấm mốc.

Vệ sinh và giữ ẩm cho mũi

Có thể sử dụng nước muối sinh lý để vệ sinh mũi khi cần, đặc biệt khi mũi khô hoặc tiếp xúc nhiều với bụi. Việc sử dụng nên đúng hướng dẫn và tránh lạm dụng hoặc xịt rửa quá mạnh vì có thể gây kích ứng niêm mạc mũi.

Hạn chế ngoáy mũi

Ngoáy mũi là một trong những nguyên nhân dễ gây trầy xước niêm mạc và làm tổn thương các mạch máu nhỏ bên trong mũi. Vì vậy, nên hạn chế đưa tay hoặc vật dụng vào sâu trong mũi.

Nếu cảm thấy mũi có vảy khô hoặc khó chịu, nên xử lý nhẹ nhàng thay vì cố dùng tay bóc hoặc cạy.

Không xì mũi quá mạnh

Khi bị cảm cúm, dị ứng hoặc nghẹt mũi, nhiều người có thói quen xì mũi mạnh để làm thông thoáng đường thở. Tuy nhiên, hành động này có thể tạo áp lực lên niêm mạc và làm tăng nguy cơ chảy máu.

Khi cần xì mũi, hãy thực hiện nhẹ nhàng, từng bên một và tránh tạo áp lực quá lớn.

Uống đủ nước

Uống đủ nước mỗi ngày giúp cơ thể duy trì trạng thái đủ nước và hỗ trợ hạn chế tình trạng khô niêm mạc mũi. Bạn nên hình thành thói quen uống nước đều đặn thay vì chỉ uống khi cảm thấy khát.

Tránh các tác nhân gây kích ứng mũi

Nếu có cơ địa dị ứng, nên hạn chế tiếp xúc với những tác nhân dễ gây kích ứng như khói thuốc, bụi, phấn hoa, hóa chất hoặc mùi quá nồng. Khi kiểm soát tốt các yếu tố gây dị ứng, tình trạng hắt hơi, sổ mũi và xì mũi nhiều cũng có thể giảm, từ đó hạn chế nguy cơ chảy máu mũi.

Cắt móng tay cho trẻ

Trẻ nhỏ thường có thói quen ngoáy mũi nhưng chưa ý thức được việc này có thể làm tổn thương niêm mạc mũi. Vì vậy, cha mẹ nên cắt móng tay cho trẻ thường xuyên, giữ móng gọn gàng và nhắc trẻ hạn chế đưa tay vào mũi.

Nếu trẻ thường xuyên ngoáy mũi, cha mẹ cũng nên tìm hiểu nguyên nhân như mũi khô, có vảy hoặc nghẹt mũi để xử lý phù hợp.